{"id":17,"date":"2023-11-11T22:15:07","date_gmt":"2023-11-11T22:15:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ngotronghien.online\/?page_id=17"},"modified":"2023-12-21T17:05:30","modified_gmt":"2023-12-21T22:05:30","slug":"tieu-su-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/tieu-su-2\/","title":{"rendered":"Ti\u1ec3u S\u1eed"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"749\" src=\"https:\/\/ngotronghien.online\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/PTP-193_Wondershare_Wondershare_Wondershare.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-62\" style=\"width:211px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/ngotronghien.online\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/PTP-193_Wondershare_Wondershare_Wondershare.jpg 500w, https:\/\/ngotronghien.online\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/PTP-193_Wondershare_Wondershare_Wondershare-200x300.jpg 200w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>C\u1ed1 thi-s\u0129 NG\u00d4-TR\u1eccNG-HI\u1ebeN, b\u00fat danh l\u00e0 CH\u00c0NG-NG\u00d4, sinh ng\u00e0y 08-03-1912 t\u1ea1i l\u00e0ng \u0110\u00e1p-C\u1ea7u, Huy\u1ec7n V\u00f5-Gi\u00e0ng, t\u1ec9nh B\u1eafc-Ninh, B\u1eafc Vi\u1ec7t, trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh v\u1ecdng t\u1ed9c khoa b\u1ea3ng. \u00d4ng n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 Th\u01b0\u1ee3ng Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-T\u1ed1, \u0111\u1eadu C\u1eed nh\u00e2n n\u0103m Qu\u00fd-M\u00e3o (1843) v\u00e0 l\u00e0 Tam Nguy\u00ean T\u1ed5ng-\u0110\u1ed1c (S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang) d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua Th\u00e0nh Th\u00e1i (1892, 1893).<\/p>\n\n\n\n<p>Thi-s\u0129 m\u1ea5t m\u1eb9 n\u0103m 4 tu\u1ed5i, r\u1ed3i m\u1ea5t cha n\u0103m 8 tu\u1ed5i. M\u1eb9 gi\u00e0 \u00f4ng r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng y\u00eau \u00f4ng, nh\u01b0ng v\u00ec gia \u0111\u00ecnh tr\u1edf n\u00ean xa s\u00fat, b\u00e0 ph\u1ea3i l\u1eb7n l\u1ed9i ng\u00e0y \u0111\u00eam bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm ti\u1ec1n, \u0111\u00e0nh ph\u00f3 m\u1eb7c s\u1ef1 nu\u00f4i n\u1ea5ng \u00f4ng cho c\u00e1c con b\u00e0, t\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eefng anh ch\u1ecb c\u00f9ng cha kh\u00e1c m\u1eb9 v\u1edbi \u00f4ng. V\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i s\u1ef1 h\u00e0nh h\u1ea1 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng c\u1ee7a b\u00e0 ch\u1ecb c\u1ea3, \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecf nh\u00e0 ra \u0111i v\u00e0o n\u0103m v\u1eeba 14 tu\u1ed5i, b\u00f4n ba c\u1ea7u th\u1ef1c trong nhi\u1ec1u n\u0103m t\u1ea1i kh\u1eafp ba mi\u1ec1n B\u1eafc, Trung, Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1edd th\u00f4ng minh, c\u00f3 ngh\u1ecb l\u1ef1c v\u00e0 ch\u1ecbu kh\u00f3, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t m\u1ecdi kh\u00f3 kh\u0103n ban \u0111\u1ea7u, d\u00f9 ph\u1ea3i l\u00e0m c\u01a1 c\u1ef1c \u0111\u1ee7 m\u1ecdi ngh\u1ec1. Bao nhi\u00eau ti\u1ec1n ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng d\u00e0nh mua s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecdc h\u1ecfi. V\u00ec v\u1eady, tuy \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng, \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 h\u1ecdc r\u1ea5t th\u00e0nh th\u1ea1o \u0111\u1ee7 ba m\u00f4n Vi\u1ec7t, H\u00e1n v\u00e0 Ph\u00e1p v\u0103n. Ngo\u00e0i ra, \u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0m t\u00ednh nh\u1ea9m r\u1ea5t nhanh v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c, n\u00ean trong nh\u1eefng n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c trong s\u1edf than Hongay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u1edf Qu\u1ea3ng Ninh, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p v\u00e0 ban gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111\u1eb7t cho m\u1ed9t bi\u1ec7t hi\u1ec7u l\u00e0 &#8220;Hi\u1ebfn, le math\u00e9maticien&#8221;! Ch\u00ednh c\u00e1i t\u00ednh to\u00e1n mau l\u1eb9 n\u00e0y \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf gi\u00fap \u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1ef1c r\u1ee1 trong th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng trong nh\u1eefng n\u0103m sau n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng r\u1ea5t y\u00eau th\u01a1 v\u00e0 bi\u1ebft l\u00e0m th\u01a1 r\u1ea5t s\u1edbm. L\u00fac c\u00f2n tr\u1ebb, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u01a1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m trong b\u1ea5t k\u1ef3 ho\u00e0n c\u1ea3nh n\u00e0o: vui c\u0169ng l\u00e0m th\u01a1 m\u00e0 bu\u1ed3n \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0m th\u01a1; b\u01b0\u1edbc n\u0103m b\u1ea9y b\u01b0\u1edbc l\u00e0 xong m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i. R\u1ea5t ti\u1ebfc l\u00e0 th\u01a1 \u00f4ng l\u00e0m h\u1ed3i ch\u01b0a l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh, trong c\u00e1i tu\u1ed5i l\u00e0m th\u01a1 hay nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111a s\u1ed1 thi nh\u00e2n, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mua vui c\u00f9ng b\u1ea1n b\u00e8 trong l\u00e0ng th\u01a1 m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 cho ph\u1ed5 bi\u1ebfn trong qu\u1ea7n ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1934, sau khi \u0111\u00e3 th\u1ecfa ch\u00ed tang b\u1ed3ng kh\u1eafp ba mi\u1ec1n B\u1eafc Trung Nam, \u00f4ng t\u1ea1m d\u1eebng b\u01b0\u1edbc giang h\u1ed3 v\u00e0 m\u1edf tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u1ebb con \u1edf v\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng L\u00fd, g\u1ea7n H\u1ea3i Ph\u00f2ng. \u1ede \u0111\u00e2y, \u00f4ng \u0111\u00e3 g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi y\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng, c\u00f4 \u0110\u1ed7 Th\u1ecb Vinh, c\u0169ng m\u1edf tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y h\u1ecdc v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi y\u00eau th\u01a1 nh\u01b0 \u00f4ng. Hai ng\u01b0\u1eddi y\u00eau nhau v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y nhau, d\u00f9 c\u00f3 s\u1ef1 ng\u0103n c\u1ea3n quy\u1ebft li\u1ec7t c\u1ee7a b\u00e0 m\u1eb9 v\u00e0 anh trai c\u1ee7a c\u00f4 Vinh, v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 ng\u1eafm cho c\u00f4 m\u1ed9t \u00f4ng th\u1ea9m ph\u00e1n gi\u1ea7u c\u00f3 \u1edf H\u1ea3i Ph\u00f2ng. Sau ba n\u0103m theo \u0111u\u1ed5i, cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi c\u0169ng \u0111\u00e3 x\u1ea9y ra. Ng\u00e0y c\u01b0\u1edbi, b\u00ean nh\u00e0 g\u00e1i ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1 c\u00f4 d\u00e2u t\u1edbi d\u1ef1. V\u00ec ng\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 tuy\u1ec7t v\u1ecdng, c\u00f4 Vinh l\u00e2m tr\u1ecdng b\u1ecbnh v\u00e0 m\u1ea5t kho\u1ea3ng ch\u00edn th\u00e1ng sau ng\u00e0y c\u01b0\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1edf th\u00e0ng g\u00f3a v\u1ee3 n\u0103m m\u1edbi 25 tu\u1ed5i, thi nh\u00e2n l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u01b0\u1edbc giang h\u1ed3, \u0103n ch\u01a1i \u0111\u00e0n \u0111\u00fam th\u00e2u \u0111\u00eam su\u1ed1t s\u00e1ng c\u00f9ng b\u1ea1n b\u00e8. M\u1eb9 gi\u00e0 \u00f4ng hay \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 l\u1eb7n l\u1ed9i \u0111i t\u1eeb \u0110\u00e1p C\u1ea7u v\u1ec1 t\u1edbi th\u1ecb x\u00e3 Hongay, n\u01a1i \u00f4ng \u0111ang t\u1ea1m tr\u00fa, g\u1eb7p \u00f4ng \u0111\u1ec3 khuy\u00ean b\u1ea3o, v\u00ec b\u00e0 \u0111\u00e3 ng\u1eafm ngh\u00e9 cho \u00f4ng m\u1ed9t c\u00f4 v\u1ee3 con nh\u00e0 gia gi\u00e1o, r\u1ea5t s\u1ee9ng v\u1edbi \u00f4ng. V\u00ec th\u01b0\u01a1ng m\u1eb9 gi\u00e0, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh l\u1ea7n n\u1eefa, n\u0103m \u00f4ng 30 tu\u1ed5i. V\u1ee3 \u00f4ng n\u0103m \u0111\u00f3 19 tu\u1ed5i, t\u00ean l\u00e0 V\u0169 Th\u1ecb Nhung, con g\u00e1i ri\u00eang c\u1ee7a c\u1ee5 V\u0169 \u0110\u00ecnh Hi\u00ean, m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng gia gi\u1ea7u c\u00f3 \u1edf \u0110\u00e1p C\u1ea7u.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi, v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh r\u1eddi Hongay v\u1ec1 sinh s\u1ed1ng \u1edf H\u1ea3i Ph\u00f2ng. N\u0103m 1946, khi \u00f4ng b\u00e0 v\u1eeba c\u00f3 \u0111\u1ee9a con trai th\u1ee9 ba th\u00ec chi\u1ebfn tranh b\u00f9ng n\u1ed5 d\u1eef d\u1ed9i gi\u1eefa th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p v\u00e0 Vi\u1ec7t Minh \u1edf v\u00f9ng c\u1ea3ng. Hai \u00f4ng b\u00e0 c\u00f9ng ba con nh\u1ecf v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u1ea3i b\u1ecf H\u1ea3i Ph\u00f2ng, nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, t\u1ea3n c\u01b0 v\u1ec1 h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng. V\u00ec kh\u00f4ng ngh\u0129 chi\u1ebfn s\u1ef1 k\u00e9o d\u00e0i l\u00e2u, hai \u00f4ng b\u00e0 ch\u1ec9 mang t\u1ed1i thi\u1ec3u qu\u1ea7n \u00e1o gi\u1ea7y d\u00e9p v\u00e0 b\u00ecnh \u0111un s\u1eefa cho \u0111\u1ee9a con trai m\u1edbi \u0111\u1ebb. Nh\u01b0ng kh\u1ed1n thay, chi\u1ebfn tranh c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng, v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng b\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t r\u1eddi xa H\u1ea3i Ph\u00f2ng th\u00eam, qu\u1ea7n \u00e1o, d\u1ea7y gi\u00e9p ph\u1ea3i d\u1ea7n m\u00f2n b\u00e1n \u0111i \u0111\u1ec3 c\u00f3 ti\u1ec1n mua g\u1ea1o.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1948, gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf l\u00e0ng H\u00e0nh Thi\u1ec7n, t\u1ec9nh Th\u00e1i B\u00ecnh. \u00d4ng m\u01b0u sinh b\u1eb1ng c\u00e1ch h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111i l\u00f9ng mua nh\u1eefng g\u00ec d\u00e2n l\u00e0ng c\u1ea7n, mua \u0111i b\u00e1n l\u1ea1i s\u1ed1ng qua ng\u00e0y. M\u1ed9t h\u00f4m, gh\u00e9 qua ph\u1ee7 Xu\u00e2n-Tr\u01b0\u1eddng, t\u00ecnh c\u1edd thi nh\u00e2n g\u1eb7p m\u1ed9t ti\u1ec7m thu\u1ed1c Nam, c\u0169ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ea3n c\u01b0 v\u1eeba m\u1edf tr\u00f4ng c\u0169ng khang trang. Gh\u00e9 l\u1ea1i g\u1ea7n, m\u1edbi hay ch\u1ee7 nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t g\u00f3a ph\u1ee5 c\u00f2n xinh \u0111\u1eb9p, v\u00e0 b\u1ed1n c\u00f4 con g\u00e1i \u0111\u1ec1u nh\u01b0 l\u00e0 ti\u00ean n\u1eef gi\u00e1ng tr\u1ea7n. C\u00f4 ch\u1ecb c\u1ea3 v\u1eeba ngo\u00e0i \u0111\u00f4i m\u01b0\u01a1i, c\u00f4 em \u00fat c\u1ee1 \u0111\u00f4i t\u00e1m. C\u1ea3 b\u1ed1n c\u00f4 \u0111\u1ec1u th\u00edch t\u00e1n g\u1eabu chuy\u1ec7n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng thi ph\u00fa, n\u00ean thi nh\u00e2n m\u1edbi c\u00f3 d\u1ecbp l\u00e0m quen. Ti\u1ebfng x\u00e9t \u00e1i t\u00ecnh \u0111\u1ebfn v\u1edbi thi nh\u00e2n khi tr\u00f2 chuy\u1ec7n c\u00f9ng c\u00f4 ch\u1ecb c\u1ea3 v\u00e0 thi nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t cho n\u00e0ng m\u1ed9t t\u00ean g\u1ecdi ri\u00eang cho m\u00ecnh l\u00e0 &#8220;V\u01b0\u01a1ng-gi\u1ea3 H\u01b0\u01a1ng-Lan&#8221;. C\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 y\u00eau \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng v\u00ec m\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u00f3 gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 c\u00f2n r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng y\u00eau v\u1ee3 con, nh\u01b0ng thi nh\u00e2n v\u1eabn nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u0103n l\u1ed9i gi\u00f3 m\u01b0a ngh\u00e9 qua nh\u00e0 V\u01b0\u01a1ng-gi\u1ea3 H\u01b0\u01a1ng-Lan ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9ng t\u1eeb xa cho th\u1ecfa n\u1ed7i nh\u1edb mong. Nh\u01b0ng r\u1ed3i, ch\u1ec9 v\u00e0i th\u00e1ng sau khi l\u00e0m ngh\u1ec1 m\u1edbi l\u00e0 mua thu\u1ed1c t\u1eeb nh\u00e0 n\u00e0ng Th\u01a1 \u0111\u1ec3 mang \u0111i b\u00e1n rong t\u1eeb ph\u1ee7 n\u00e0y qua huy\u1ec7n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 m\u01b0u sinh l\u00e0 m\u1ed9t v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 d\u1ecbp g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p l\u00e0 hai, chuy\u1ec7n kh\u00f4ng hay \u0111\u00e3 x\u1ea9y \u0111\u1ebfn: gia \u0111\u00ecnh n\u00e0ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t r\u1eddi kh\u1ecfi Xu\u00e2n Tr\u01b0\u1eddng, \u0111i \u0111\u00e2u thi nh\u00e2n \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng d\u00f2 h\u1ecfi nh\u01b0ng l\u00f9ng kh\u00f4ng ra.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1950, thi nh\u00e2n mang gia \u0111\u00ecnh v\u1ec1 l\u1ea1i H\u1ea3i Ph\u00f2ng v\u1edbi hai b\u00e0n tay tr\u1eafng. Nh\u00e0 c\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb Vi\u1ec7t gian theo th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p t\u1ecbch thu. Nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u0169 cho t\u00e1 t\u00fac \u00edt l\u00e2u, \u0111\u1ee7 th\u1eddi gi\u1edd cho thi nh\u00e2n vi\u1ebft xong cu\u1ed1n th\u01a1 tr\u00e0o ph\u00fang l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 &#8220;Kh\u1ea5n \u00d4 T\u00f4&#8221;. C\u00f3 \u00f3c kinh doanh, v\u1ed1n in cu\u1ed1n th\u01a1 n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n do ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb qu\u1ea3ng c\u00e1o in trong s\u00e1ch. Thi nh\u00e2n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u00e1n s\u00e1ch mua vui cho h\u00e0nh kh\u00e1ch xe \u0111\u00f2 \u0111i t\u1eeb H\u1ea3i Ph\u00f2ng ra H\u00e0 N\u1ed9i. Ti\u1ec1n l\u1eddi t\u1eeb cu\u1ed1n th\u01a1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 thi nh\u00e2n m\u1edf m\u1ed9t ti\u1ec7m s\u00e1ch nh\u1ecf t\u00ean Nh\u01b0 \u00dd \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng C\u00e1t C\u1ee5t. C\u00f3 b\u00e9 m\u1edbi x\u00e9 ra to, ch\u1ec9 ba n\u0103m sau, Nh\u01b0 \u00dd \u0111\u00e3 bi\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t ti\u1ec7m s\u00e1ch b\u00e1n l\u1ebb tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh s\u00e1ch cho th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ea3i Ph\u00f2ng v\u00e0 nhi\u1ec1u t\u1ec9nh mi\u1ec1n Trung n\u1eefa. L\u00fac \u0111\u00f3, h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i ho\u1eb7c Saigon. C\u0169ng kh\u00f4ng may cho thi nh\u00e2n, n\u0103m 1953, b\u00e0 Nhung v\u1ee3 \u00f4ng b\u1ecb t\u00e9 c\u1ea7u thang trong khi mang b\u1ea7u \u0111\u1ee9a con th\u1ee9 s\u00e1u. Thi nh\u00e2n l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa g\u00f3a v\u1ee3. N\u0103m 1954, thi nh\u00e2n t\u1ee5c huy\u1ec1n. B\u00e0 v\u1ee3 m\u1edbi t\u00ean T\u00f4 Th\u1ecb \u0110oan. N\u0103m 1954 c\u0169ng l\u00e0 n\u0103m Vi\u1ec7t Minh th\u1eafng Ph\u00e1p \u1edf \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Gen\u00e8ve, ph\u00e2n chia Vi\u1ec7t Nam th\u00e0nh hai ph\u1ea7n B\u1eafc, Nam v\u1edbi ranh gi\u1edbi l\u00e0 s\u00f4ng B\u1ebfn H\u1ea3i \u1edf v\u0129 tuy\u1ebfn 17.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 Nh\u01b0 \u00dd \u1edf H\u1ea3i Ph\u00f2ng rao b\u00e1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai mua, thi nh\u00e2n \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i cho kh\u00f4ng, v\u00e0 mang gia \u0111\u00ecnh di c\u01b0 v\u00e0o Nam v\u1edbi hai b\u00e0n tay tr\u1eafng l\u1ea7n n\u1eefa n\u0103m 1955. C\u0169ng may cho thi nh\u00e2n, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ea1i l\u00fd c\u0169 c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ecbu tr\u1ea3 l\u1ea1i cho \u00f4ng nh\u1eefng ti\u1ec1n thi\u1ebfu c\u0169 khi mua s\u00e1ch c\u1ee7a Nh\u01b0 \u00dd ngo\u00e0i H\u1ea3i Ph\u00f2ng. \u00d4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 v\u1ed1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c kinh doanh s\u00e1ch b\u00e1o v\u00e0 m\u1edf l\u1ea1i ti\u1ec7m Nh\u01b0 \u00dd tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng V\u00f5 Di Nguy, qu\u1eadn Ph\u00fa Nhu\u1eadn, Saigon. N\u0103m n\u0103m sau, Nh\u01b0 \u00dd \u0111\u00e3 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng r\u1ea5t mau, t\u1eeb m\u1ed9t ti\u1ec7m b\u00e1n s\u00e1ch l\u1ebb, tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 t\u1ed5ng ph\u00e1t h\u00e0nh, r\u1ed3i nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 trong nh\u1eefng n\u0103m t\u1eeb 1960 t\u1edbi 1975, kh\u00f4ng m\u1ed9t h\u1ecdc sinh trong to\u00e0n qu\u1ed1c Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch do Nh\u01b0 \u00dd xu\u1ea5t b\u1ea3n hay ph\u00e1t h\u00e0nh. T\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u0103m 1970, Nh\u01b0 \u00dd ch\u00ednh th\u1ee9c tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n s\u00e1ch l\u1edbn nh\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a. Nh\u01b0 \u00dd \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u00e0 in ri\u00eang \u0111\u1ec3 t\u1ef1 in s\u00e1ch cho m\u00ecnh ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i qua nh\u00e0 in ngo\u00e0i nh\u01b0 \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 nh\u1eefng nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1ecf kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong nh\u1eefng n\u0103m kinh doanh s\u00e1ch b\u00e1o, thi nh\u00e2n h\u1ea7u nh\u01b0 r\u1ea5t \u00edt l\u00e0m th\u01a1. Nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u1eb7p g\u1ee1 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea1n th\u01a1 c\u0169, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi thi s\u0129 T\u1ea7n Nguy\u00ean (Nguy\u1ec5n-V\u0103n-T\u00e2n), nh\u00e0 b\u00e1o, nh\u00e0 th\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u1ea1n An, thi s\u0129, nh\u00e0 b\u00e1o Th\u1ea1ch K\u00ea (H\u00e0 Th\u00e0nh Th\u1ecd), nh\u00e0 th\u01a1 Tam Lang (V\u0169 \u0110\u00ecnh Ch\u00ed), nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 b\u00e1o B\u0103ng D\u01b0\u01a1ng (B\u00f9i Nhung) v.v&#8230; G\u1eb7p nhau ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u00f4n c\u1ed1 tri t\u00e2n. S\u1ef1 nghi\u1ec7p thi v\u0103n c\u1ee7a \u00f4ng Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn coi nh\u01b0 l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o l\u00e3ng qu\u00ean v\u00e0 ch\u00ednh thi nh\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m b\u1eadn t\u00e2m. N\u0103m 1955, \u00f4ng c\u00f9ng \u00f4ng b\u1ea1n T\u1ea7n Nguy\u00ean c\u00f3 vi\u1ebft chung cu\u1ed1n &#8220;M\u1ed9ng C\u1ed1 H\u01b0\u01a1ng&#8221;, m\u1ed9t t\u1eadp th\u01a1 t\u1ecf t\u00ecnh l\u01b0u luy\u1ebfn qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng mi\u1ec1n B\u1eafc. Cu\u1ed1n th\u01a1 n\u00e0y c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00e1c gi\u1ea3 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng c\u00f3 ai \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef ng\u1edd ! Kho\u1ea3ng cu\u1ed1i n\u0103m 1974, d\u00f9 kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i, nh\u01b0ng v\u00ec qu\u00e1 n\u1ec3 b\u1ea1n, thi nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111i nghe di\u1ec5n thuy\u1ebft t\u1ea1i Trung T\u00e2m V\u0103n B\u00fat Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 t\u00ecnh c\u1edd V\u01b0\u01a1ng-gi\u1ea3 H\u01b0\u01a1ng-Lan c\u0169ng c\u00f3 m\u1eb7t. Cu\u1ed9c h\u1ed9i ng\u1ed9 b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a thi nh\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u, k\u1ec3 t\u1eeb l\u00fac g\u1eb7p l\u1ea1i &#8220;ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9ng&#8221;. Hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u n\u0103m \u0111\u00e3 qua \u0111i, gi\u1edd \u0111\u00e2y Ch\u00e0ng \u0111\u00e3 62 tu\u1ed5i, v\u1ee3 con \u0111\u1ea7y \u0111\u00e0n, v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng gia th\u00e0nh \u0111\u1ea1t. N\u00e0ng d\u00f9 \u0111\u00e3 ngo\u00e0i 50 nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f3a hoa tr\u00ean c\u00e0nh ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1i. R\u1ed3i, c\u0169ng nh\u01b0 bao thi h\u00e0o kh\u00e1c, \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c khi\u1ebfn h\u1ecd l\u00e0m th\u01a1 th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t b\u00f4ng h\u1ed3ng qu\u00e1 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng ! Thi s\u0129 Ch\u00e0ng-Ng\u00f4 \u0111\u00e3 c\u1ea7m b\u00fat tr\u1edf l\u1ea1i ngay sau c\u00e1i bu\u1ed5i h\u1ed9i ng\u1ed9 c\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng-gi\u1ea3 H\u01b0\u01a1ng-Lan. Ba th\u00e1ng sau, cu\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng thi &#8220;\u0110\u01b0\u1eddng T\u01a1 Ch\u01b0a D\u1ee9t&#8221; \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0m th\u01a1 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u01a1 l\u00e0m ra ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mua vui cho ri\u00eang m\u00ecnh v\u00e0 b\u1ea1n b\u00e8 trong l\u00e0ng th\u01a1 th\u00e2n quen, l\u1ea7n n\u00e0y thi s\u0129 \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh cho xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng thi v\u1eeba m\u1edbi vi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u00e0 b\u00e1o Nguy\u1ec5n-V\u1ea1n-An cho hay l\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng T\u01a1 Ch\u01b0a D\u1ee9t c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 tr\u00ean 3200 c\u00e2u th\u01a1, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 kho\u1ea3ng 800 c\u00e2u t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c ra \u0111\u1ec3 t\u00e2m s\u1ef1 ri\u00eang v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng-gi\u1ea3 H\u01b0\u01a1ng-Lan, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ebft ra trong b\u1ea3n th\u1ea3o n\u1ed9p cho h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 c\u00f3 gi\u1ea5y ph\u00e9p xu\u1ea5t b\u1ea3n. Ch\u00ednh quy\u1ec1n Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u \u0111\u00e3 ki\u1ec3m duy\u1ec7t v\u00e0 lo\u1ea1i b\u1ecf 240 c\u00e2u. Cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u01b0\u1eddng thi \u0110\u01b0\u1eddng T\u01a1 Ch\u01b0a D\u1ee9t c\u1ee7a thi s\u0129 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng Hi\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t b\u1edfi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Nh\u01b0 \u00dd trong th\u00e1ng 4, n\u0103m 1975, v\u1edbi 2170 c\u00e2u th\u01a1 trong nhi\u1ec1u th\u1ec3 lo\u1ea1i. <\/p>\n\n\n\n<p>Trong khi ch\u1edd \u0111\u1ee3i gi\u1ea5p ph\u00e9p xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n &#8220;\u0110\u01b0\u1eddng T\u01a1 Ch\u01b0a D\u1ee9t, k\u00fd s\u1ef1 b\u1eb1ng th\u01a1 theo d\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed&#8221;, thi-s\u0129 Ch\u00e0ng-Ng\u00f4 ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u00e1ng t\u00e1c th\u00eam hai tr\u01b0\u1eddng thi kh\u00e1c n\u1eefa, m\u1ed9t cu\u1ed1n l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 &#8220;R\u1ea1ch \u0111\u00f4i S\u01a1n-h\u00e0&#8221;, cu\u1ed1n kia t\u00ean l\u00e0 &#8220;Gi\u00f3 L\u1ed1c&#8221;. Hai cu\u1ed1n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3ng c\u00e1o l\u00e0 &#8220;C\u00f9ng m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 s\u1ebd ra ti\u1ebfp&#8221; tr\u00ean trang b\u00eca sau c\u1ee7a cu\u1ed1n &#8220;\u0110\u01b0\u1eddng T\u01a1 Ch\u01b0a D\u1ee9t&#8221;, nh\u01b0ng cho t\u1edbi nay, v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y l\u1ed9 di\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau 30 th\u00e1ng 4, 1975, mi\u1ec1n Nam \u0111\u1ed5i ch\u1ee7. Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Nh\u01b0-\u00dd ng\u01b0ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. V\u00e0i tri\u1ec7u cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111ang c\u00f3 \u0111\u00e2m l\u1ed7i th\u1eddi v\u00e0 ph\u1ea3i mang s\u00e9 d\u1ea7n cho b\u00e1n \u0111i l\u00e0m gi\u1ea5y v\u1ee5n. Sau \u0111\u00f3, ch\u00ednh quy\u1ec1n C\u1ed9ng S\u1ea3n \u0111\u00e3 cho t\u1ecbch thu to\u00e0n b\u1ed9 t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn g\u1ed3m tr\u1ee5 s\u1edf nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Nh\u01b0 \u00dd, m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 3 t\u1ea7ng l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng V\u00f5 Di Nguy l\u00fac \u0111\u00f3, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c b\u00ean trong, x\u01b0\u1edfng in c\u00f9ng 7 ng\u00f4i bi\u1ec7t th\u1ef1 trong khu &#8220;Ch\u1ee3 Ga&#8221; tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1ea5n B\u1eedu, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00f4ng \u0111\u00e3 cho x\u00e2y \u0111\u1ec3 sau n\u00e0y chia cho c\u00e1c con. H\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, \u00f4ng v\u00e0 c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i r\u1eddi kh\u1ecfi Saigon \u0111\u1ec3 v\u1ec1 khu &#8220;kinh t\u1ebf m\u1edbi&#8221;. C\u0169ng c\u00f2n may cho \u00f4ng l\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng, ti\u1ebfn s\u0129 k\u1ef9 s\u01b0 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-H\u00f9ng, \u0111\u00e3 t\u1eeb Toronto, Canada, xin v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh qua trung gian c\u1ee7a ban gi\u00e1m \u0111\u1ed1c tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i H\u1ecdc K\u1ef9 Thu\u1eadt Ph\u00fa Th\u1ecd, m\u00e0 ng\u00e0y x\u01b0a \u00f4ng H\u00f9ng \u0111\u00e3 l\u00e0 c\u1ef1u sinh vi\u00ean tr\u01b0\u1edbc khi sang du h\u1ecdc \u1edf Canada n\u0103m 1961. V\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng Hi\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i Saigon, trong m\u1ed9t ng\u00f4i bi\u1ec7t th\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p>Sau ng\u00e0y Gi\u1ea3i-Ph\u00f3ng, nh\u1edd c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi con \u0111i du h\u1ecdc \u1edf Canada t\u1eeb th\u1eddi t\u1ed5ng th\u1ed1ng Ng\u00f4-\u0110\u00ecnh-Di\u1ec7m v\u00e0 \u0111ang \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, h\u00e0ng th\u00e1ng g\u1eedi ti\u1ec1n v\u1ec1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 gia \u0111\u00ecnh n\u00ean thi nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m t\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kinh t\u1ebf cho gia \u0111\u00ecnh c\u00f2n k\u1eb9t l\u1ea1i. Nh\u00e0 th\u01a1 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn \u0111\u00e3 d\u00f9ng th\u00ec gi\u1edd nh\u00e0n r\u1ea3nh \u0111em h\u1ebft t\u00e2m s\u1ee9c ra s\u01b0u t\u1ea7m tra c\u1ee9u v\u1edbi tinh th\u1ea7n s\u00e1ng t\u1ea1o m\u1edbi m\u1ebb vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng cu\u1ed1n &#8220;Ti\u1ebfng H\u00e1t \u0110\u1ed3ng Qu\u00ea&#8221;, &#8220;Kinh Thi Vi\u1ec7t Nam&#8221;, &#8220;Nh\u1eefng C\u00e2u \u0110\u1ed1 C\u1ed5 Truy\u1ec1n Vi\u1ec7t-Nam&#8221;, d\u00e0i t\u1ed5ng c\u1ed9ng tr\u00ean 3000 trang \u0111\u00e1nh m\u00e1y.<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ebfng H\u00e1t \u0110\u1ed3ng Qu\u00ea l\u00e0 t\u1eadp &#8220;Ca-dao Vi\u1ec7t-Nam ch\u1ecdn l\u1ecdc&#8221; v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 t\u1ed5ng h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00e2u Ca-dao ph\u1ed5 th\u00f4ng trong d\u00e2n gian gh\u00e9p chung v\u00e0o v\u00e0i ch\u1ee5c c\u00e2u, t\u1ea1o th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 nh\u1ea5t kh\u00ed uy\u1ec3n chuy\u1ec3n c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1, c\u00f3 nh\u1ea1c v\u1eadn, c\u00f3 h\u1ea5p d\u1eabn t\u00ednh, c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ph\u00e1t l\u1ef1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Ngo\u00e0i ra, Ti\u1ebfng H\u00e1t \u0110\u1ed3ng Qu\u00ea th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t v\u0103n ph\u1ea9m c\u00f3 m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o. Kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u1ed9t v\u00e0i d\u00f2ng n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u1ea5y. Ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc, ph\u1ea3i th\u1ea5y, m\u1edbi kh\u00e1i-ni\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i c\u00f4ng phu s\u00e1ng t\u1ea1o k\u1ef3 di\u1ec7u c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. Ch\u00ednh v\u00ec c\u00e1i \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u0111\u00f3, m\u00e0 c\u1ef1u Ngo\u1ea1i-tr\u01b0\u1edfng, c\u1ef1u Khoa-tr\u01b0\u1edfng \u0110\u1ea1i-h\u1ecdc Lu\u1eadt Khoa V\u0169-V\u0103n-M\u1eabu th\u1eddi \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam C\u00f4ng H\u00f2a, d\u00f9 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n cho \u0111\u1ecdc k\u00e9 b\u1ea3n th\u1ea3o, c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ef1 nguy\u1ec7n vi\u1ebft &#8220;C\u1ea3m-ngh\u0129&#8221; c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u00e0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn t\u00e1c gi\u1ea3 (C\u1ee5 V\u0169-V\u0103n-M\u1eabu d\u00f9ng b\u00fat hi\u1ec7u m\u00ecnh l\u00e0 &#8220;Gi\u00e1o-s\u01b0 Toan-\u00c1nh&#8221; trong b\u00e0i vi\u1ebft g\u1eedi cho t\u00e1c gi\u1ea3).<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Nh\u1eefng C\u00e2u \u0110\u1ed1 C\u1ed5 Truy\u1ec1n Vi\u1ec7t-Nam&#8221; c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tuy\u1ec7t t\u00e1c v\u0103n h\u1ecdc n\u1eefa c\u1ee7a thi-s\u0129 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn. Nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u1ed1 c\u1ed5 truy\u1ec1n Vi\u1ec7t-Nam th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 d\u00e2n gian hai, b\u1ed1n, s\u00e1u ho\u1eb7c t\u00e1m gi\u00f2ng. Trong s\u00e1ch T\u1ee5c Ng\u1eef Phong Dao c\u1ee7a c\u1ee5 \u00d4n Nh\u01b0 Nguy\u1ec5n-V\u0103n-Ng\u1ecdc, c\u1ee5 Ng\u1ecdc c\u0169ng vi\u1ebft gi\u1ea3i \u0111\u00e1p cho nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u1ed1, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u1edbi v\u00e0i ch\u1eef ng\u1eafn g\u1ecdn: &#8220;\u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i nh\u00e0&#8221;, &#8220;\u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta&#8221;, &#8220;\u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i g\u1ea7u&#8221; v.v.. v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng em b\u00e9, th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u n\u1ed5i v\u00ec sao l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p nh\u01b0 th\u1ebf. T\u00e1c gi\u1ea3 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn \u0111\u00e3 d\u00f9ng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh qua nh\u1eedng n\u0103m l\u0103n l\u1ed9n kh\u1eafp ba mi\u1ec1n B\u1eafc, Trung, Nam; nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u1ecdc r\u1ed9ng bi\u1ebft nhi\u1ec1u, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 t\u00e0i l\u00e0m th\u01a1 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 gi\u1ea3ng nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u1ed1 b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 gi\u1ea3i th\u00edch r\u00e0nh m\u1ea1ch t\u1ea1i sao n\u00f3 l\u00e0 &#8220;c\u00e1i nh\u00e0&#8221;, hay &#8220;ng\u01b0\u1eddi ta&#8221;, hay &#8220;c\u00e1i g\u1ea7u&#8221; v.v&#8230; C\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i gi\u1ea3ng \u0111\u1ed1 c\u1ee7a \u00f4ng d\u00e0i t\u1edbi c\u1ea3 tr\u0103m c\u00e2u th\u01a1, d\u00f9 r\u1eb1ng c\u00e2u \u0111\u1ed1 ch\u1ec9 v\u1ecfn v\u1eb9n c\u00f3 hai hay b\u1ed1n c\u00e2u. Cu\u1ed1n s\u00e1ch &#8220;Nh\u1eefng C\u00e2u \u0110\u1ed1i C\u1ed5 Truy\u1ec1n Vi\u1ec7t-Nam&#8221; c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng thi n\u1eefa c\u1ee7a thi-s\u0129 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u00e0 th\u01a1 Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-Hi\u1ebfn c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y b\u00fat tr\u00e0o l\u1ed9ng, th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft th\u01a1 tr\u00e0o l\u1ed9ng c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch th\u1eddi s\u1ef1, d\u01b0\u1edbi b\u00fat hi\u1ec7u Ch\u00e0ng-Ng\u00f4, \u0111\u0103ng tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o h\u00e0ng ng\u00e0y \u1edf Saigon sau 1975.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ea5t ti\u1ebfc, trong khi s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng \u0111ang tr\u00ean \u0111\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n, \u00f4ng l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng v\u00e0 t\u1eeb tr\u1ea7n t\u1ea1i t\u01b0 gia, qu\u1eadn Ph\u00fa Nhu\u1eadn, th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, v\u00e0o ng\u00e0y 03, th\u00e1ng 09 (\u00e2m l\u1ecbch), n\u0103m 1986, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 75 tu\u1ed5i. \u00d4ng \u0111\u00e3 ch\u1ec9 lo mi\u1ec7t m\u00e0i s\u00e1ng t\u00e1c, m\u00e0 kh\u00f4ng thi\u1ebft g\u00ec l\u1eafm t\u1edbi vi\u1ec7c tr\u00ecnh l\u00e0ng nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u00ean cho t\u1edbi khi \u00f4ng h\u1ea5p h\u1ed1i, c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft sau 1975 c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec3u l\u1ed9 v\u1ec1 \u0111\u1ee9c t\u00ednh khi\u00eam t\u1ed1n, kh\u00f4ng m\u00e0ng danh v\u1ecdng, c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1. \u1ede b\u00ean thi-s\u0129 trong l\u00fac l\u00e2m chung c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a \u00f4ng, b\u00e0 Ng\u00f4-Th\u1ecb-Th\u1ecbnh, c\u00f9ng 3 c\u00f4 con g\u00e1i \u00fat. T\u1ea5t c\u00e0 con l\u1edbn c\u1ee7a thi-s\u0129 l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u1edf Canada v\u00e0 M\u1ef9.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 1990 , 1991 v\u00e0 1992, qua s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi anh h\u1ecd, gi\u00e1o s\u01b0 Ng\u00f4-Quang Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf Vi\u1ec7t-Nam, ng\u01b0\u1eddi con trai tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a thi-s\u0129, \u00f4ng Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-H\u00f9ng \u0111\u00e3 cho Nh\u00e0 Xu\u1ea5t B\u1ea3n Th\u00e0nh Ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh \u1edf Vi\u1ec7t Nam xu\u1ea5t b\u1ea3n 3 cu\u1ed1n : Ti\u1ebfng H\u00e1t \u0110\u1ed3ng Qu\u00ea t\u1eadp 1 v\u00e0 t\u1eadp 2, Kinh Th\u01b0 Vi\u1ec7t Nam t\u1eadp 1. N\u0103m 2023, ng\u01b0\u1eddi con th\u1ee9 c\u1ee7a thi s\u0129, \u00f4ng Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-C\u01b0\u1eddng, cho t\u00e1i b\u1ea3n t\u1ea1i Toronto, Canada cu\u1ed1n \u0110\u01b0\u1eddng T\u01a1 Ch\u01b0a D\u1ee9t (trong \u0111\u00f3 \u00f4ng c\u00f3 cho xu\u1ea5t hi\u1ec7n 240 c\u00e2u th\u01a1 \u0111\u00e3 b\u1ecb ki\u1ec3m duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y) v\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u0169ng t\u1ea1i Toronto, cu\u1ed1n Nh\u1eefng C\u00e2u \u0110\u1ed1 C\u1ed5 Truy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam. <\/p>\n\n\n\n<p> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u1ed1 thi-s\u0129 NG\u00d4-TR\u1eccNG-HI\u1ebeN, b\u00fat danh l\u00e0 CH\u00c0NG-NG\u00d4, sinh ng\u00e0y 08-03-1912 t\u1ea1i l\u00e0ng \u0110\u00e1p-C\u1ea7u, Huy\u1ec7n V\u00f5-Gi\u00e0ng, t\u1ec9nh B\u1eafc-Ninh, B\u1eafc Vi\u1ec7t, trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh v\u1ecdng t\u1ed9c khoa b\u1ea3ng. \u00d4ng n\u1ed9i \u00f4ng l\u00e0 c\u1ee5 Th\u01b0\u1ee3ng Ng\u00f4-Tr\u1ecdng-T\u1ed1, \u0111\u1eadu C\u1eed nh\u00e2n n\u0103m Qu\u00fd-M\u00e3o (1843) v\u00e0 l\u00e0 Tam Nguy\u00ean T\u1ed5ng-\u0110\u1ed1c (S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-17","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=17"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":250,"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/17\/revisions\/250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ngotronghien.online\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=17"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}